N.º 07
De Hierro
Malus domestica — var. «De Hierro»
Molekular zain
De Jandúarekin sinonimia posiblea
- Herriak
- Izalzu · Izal
- Antzinatasuna
- 100 urte baino gehiago
- Garaia
- Heltze oso berantiarra · abendua
“Son muy dulces, tienen un dulzor especial. Se cae la manzana después que las hojas. Son las que más se guardan.”
(aipu literala gaztelaniaz, elkarrizketaren jatorrizko hizkuntza)
Kontserbazio-egoera
Bi ale lokalizatuak: bata Izalzun (Jandúa Etxea), bestea Izalen (Ballaz Etxea).
Berriz sartzeko potentziala
Interes handikoa erorketa eta heltze oso berantiarrarengatik, ikusgarritasunagatik, zaporeagatik eta gogortasunagatik.
Fruituaren deskripzioa
Sagar tamaina txiki-ertaina, forma zapaldua. Hondoko kolorea horia, gainazalekoa gorri-arrosa. Azal leuna eta distiratsua. Russeting pedunkuluaren zuloan. Pedunkulu luzera eta lodiera ertainekoa. Mami zuria, gogortasun, azidotasun eta gozotasun handiak.
Tokiko balorazioa
Oso preziatua zaporeagatik, heltze berantiarrarengatik, hotzaren aurreko erresistentziagatik, kontserbazio luzeagatik eta urteroko ekoizpenaren ziurtasunagatik.
Bilketa eta heltzea
Abendu hasierara arte zuhaitzean mantentzen da, orduan hasten da kontsumitzen eta hilabete batzuetan zehar gordetzen da.
Aipatutako erabilerak
Freskoan kontsumitzen.
Karakterizazio molekularra
Falta da.
Oharrak
Izalzun pertsona batzuek 'de Jandúa' deitzen diote, dagoen etxeetako baten aipamenez. Itxurari, zaporeari, heltze-garaiari eta zuhaitzean iraupenari erreparatuta, badirudi Izaleko aleak (Ballaz Etxea) barietate berekoak direla.